Dział Archeologii

             Pierwsze zabytki archeologiczne, jakie trafiły do Muzeum Zagłębia w Będzinie, pozyskał w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia jego ówczesny dyrektor i jednocześnie organizator placówki. Pochodziły z szeregu okolicznych późnobrązowych cmentarzysk, z halsztackiego grodziska na "Dorotce" i z dźwigającego się z ruin zamku będzińskiego. Również wtedy można było w komnatach odbudowanego zamku oglądać pierwszą wystawę archeologiczną. Po dłuższej przerwie, w początkach lat osiemdziesiątych muzeum zaczęło ponownie organizować wykopaliska. Na początek zajęto się osadą ludności kultury łużyckiej z końca epoki brązu, odkrytą w pobliskich Psarach. Wtedy też powróciły do nas zabytki z cmentarzysk i grodziska tejże kultury, wzmiankowane powyżej. Kilka lat wcześniej wróciły zabytki z zamku.
             Wykopaliska na Górze Zamkowej rozpoczęły się wraz z początkiem lat dziewięćdziesiątych i trwają po dziś dzień. Pozwoliły na odkrycie i przebadanie dwóch nawarstwionych na siebie grodzisk wczesnośredniowiecznych: starego, jeszcze z epoki plemiennej i młodszego, z okresu powstawania państwowości polskiej. Badania ostatnich lat skoncentrowały się na terenie kwartału kościelnego, stanowiącego - oprócz obwodu zamkowego i zabudowy miejskiej, skupionej wokół starego rynku - jedną z integralnych części średniowiecznego miasta.
             Dysponując zabytkami z kilkudziesięciu lat badań, stworzono w muzeum wystawę archeologiczną, systematycznie uzupełnianą zarówno w warstwie merytorycznej, jak i materialnej o wyniki corocznych prac. Wystawa ma charakter edukacyjny i przeznaczona jest głównie dla szkół. Można na niej prześledzić dzieje okolic dzisiejszego Będzina poczynając od epoki kamiennej po wspomniane wcześniej średniowieczne grodziska.
             Zwiedzanie wystawy, lub jej wydzielonych fragmentów, jest zawsze w programie organizowanych w placówce lekcji muzealnych. Pierwszą część każdej lekcji poświęca się omawianiu zaplanowanego tematu z dziedziny archeologii z użyciem zabytków i ich kopii przeznaczonych do demonstracji, bądź materiałów poglądowych na slajdach. Później następuje uzupełnienie zdobytej przez uczniów wiedzy o zabytki eksponowane na wystawie.
             Największym powodzeniem cieszy się lekcja mająca przybliżyć młodzieży samą istotę, cele i metody nauki zwanej archeologią, w połączeniu z omówieniem substancji zabytkowej okolic Będzina. Dla dzieci młodszych nazywamy tę lekcję: "Ziemia - księgą przeszłości", dla starszych: "Wprowadzenie do archeologii regionu".
             W fazie opracowywania jest lekcja terenowa, podczas której uczestnicy będą mogli zapoznać się z układem przestrzennym średniowiecznego osadnictwa, obejrzeć jego zachowane relikty i dowiedzieć się na miejscu jak zlokalizowane są poszczególne stanowiska archeologiczne.

Działem opiekuje się mgr Aleksandra Rogaczewska.