Muzeum Zagłębia w Będzinie zaprasza wszystkich miłośników przyrody, kolekcjonerów minerałów jak też wszystkie osoby zainteresowane urodą i tajemnicami świata minerałów do zwiedzania nowej wystawy czasowej „Minerały województwa śląskiego ze zbiorów Eligiusza Szełęga”, która prezentowana jest w Pałacu Mieroszewskich – siedzibie Muzeum Zagłębia w Będzina.

Minerał jest homogeniczną, nieorganiczną substancją naturalną o ustalonym składzie chemicznym występującą przeważnie w stanie stałym, rzadziej w ciekłym (np. rtęć) Jest pierwiastkiem lub związkiem chemicznym wielu pierwiastków, którego struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych. (Skała tak jak minerał jest substancją nieorganiczną, ale składa się z wielu minerałów). Większość minerałów w określonych warunkach przybiera postać regularnie ukształtowanych brył geometrycznych zwanych kryształami. Już sama regularność kryształu jak i gładkość połyskujących ścian potrafi zafascynować swoim pięknem. Człowiek od najdawniejszych czasów interesował się minerałami – wykorzystywał je jako surowiec, np. do produkcji narzędzi i broni a potem do celów przemysłowych. Zawsze też dostrzegano ich walory estetyczne. Zróżnicowane piękno skał i minerałów wysoko ceniono – przez wieki były wykorzystywane do celów dekoracyjnych, produkcji biżuterii i kosztowności. Uroda kamieni od zawsze wzmagała pragnienie ich poznania.

Wystawa zapoznaje nas z minerałami z regionu Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Zaprezentowano na niej 126 okazów terenu woj. śląskiego i częściowo małopolskiego z kolekcji prywatnej Eligiusza Szełęga, pracownika naukowego Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego.

W pierwszej części wystawy pokazano minerały ze śląsko – krakowskich złóż cynkowo – ołowianych pomiędzy Lublińcem, Bytomiem, Zawierciem oraz Krzeszowicami – głównie sfaleryty (siarczki cynku), galeny (siarczki ołowiu) oraz rudy utlenione zwane galmanami, których głównymi składnikami są cerusyt, hemimorfit i smithsonit. Na terenie Będzina istniała kopalnia galmanów, wzmiankowana w 1822 r. Początki wydobycia rud ołowiu na naszym terenie sięgają XII – XIII w. Obecnie wydobycie minerałów odbywa się tylko w rejonie Olkuskim, w kopalni „Pomorzany”.

Kolejna część ekspozycji prezentuje skały osadowe górnego triasu rejonu Zawiercia. W obrębie skał  występuje tam bogata mineralizacja siarczków żelaza – pirytu i markasytu. (Oba minerały mają ten sam skład chemiczny, ale różną strukturę wewnętrzną). Piryt jest znany od czasów starożytnych i występuje powszechnie na całym świecie, zapewne każdy rozpozna od razu złocistożółte ziarna i kryształy pirytu, które na pierwszy rzut oka przypominają złoto. Minerał ten tworzy dobrze wykształcone kryształy w postaci sześcianów, ośmiościanów o różnym pokroju lub występuje w postaci skupień - zbitych lub ziarnistych Jego nazwa wywodzi się od greckiego pyr – ogień. W starożytnej Grecji noszono piryt jako amulet i wierzono, że posiada moc uzdrowicielską. Inkowie wykonywali z niego lustra – stąd czasami nazywany jest „kamieniem Inków”. Markasyt jest mniej rozpowszechniony, ma barwę niemal identyczną z pirytem jest jednak nieco bledszy, z odcieniem szarozielonym. Oba minerały trudno jest rozróżnić na pierwszy rzut oka. Różnicę można wykazać uwzględniając postać kryształów.

Uwagę zwraca część ekspozycji prezentująca częstochowskie złoża syderytów ilastych. Można tu podziwiać ciekawe formy, które noszą nazwę konkrecji syderytowych. W ich obrębie często występują skamieniałości – np. amonitów, małżów, roślin. W niektórych konkrecjach występują pustki, których ich powierzchnie porośnięte są krystalicznym syderytem. Takie formy noszą nazwy konkrecji septariowych. Zwiedzając wystawę dowiemy się zatem jak wygląda np. kalcyt, sfaleryt w konkrecji septariowej w syderycie z Gnaszyna k. Częstochowy.

Kolejne części wystawy prezentują skały magmowe zwane „cieszynitami” z  cieszyńskiej prowincji magmowej, która rozciąga się od Hranic na Morawach, przez Cieszyn aż do Bielska -Białej oraz minerały z Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Na terenie GZW wystąpienia minerałów związane są bezpośredni z pokładami węgla lub skałami je otaczającymi. Większość z zaprezentowanych minerałów pochodzi ze śląskich i zagłębiowskich kopalń. Najpopularniejszym minerałem występującym na tym terenie jest piryt, ale znajdziemy tu też galenę, kalcyt, dolomit, gips, kwarc, kaolinit i wiele innych ciekawych okazów mineralnych.